درخشش کودکان در اولین فیلم عراقی پس از جنگ نقد پل‌هيوز

فیلمساز ایرانی، بهمن قبادی هیچ تصمیمی برای ساختن اولین فیلم سینمایی بلند درعراق پس از جنگ را نداشت، اما کودکانی که او در شمال عراق ملاقات کرد برای او تصمیم دیگری بر جای نگذاشتند.

فیلم ترغیب کنندۀ قبادی، «لاک‌پشت‌ها هم پرواز می‌کنند» که دربارۀ گروهی از کودکان یتیم کرد عراق در روزهای قبل از فروپاشی صدام حسین می‌باشد، نه تنها جوایز جشنواره‌های آمریکا، اسپانیا و ژاپن را از آن خود کرد بلکه ورود ایران به اسکار را نیز امکان پذیر ساخت. اما این تقریبا هرگز اتفاق نیفتاد.

قبادی، 36 ساله در مصاحبه‌ای با رویترز گفت: قرار نبود فیلم «لاک‌پشت‌ها پرواز می‌کنند» را بسازم. در آن زمان، درست قبل از شروع جنگ در عراق من مشغول ساختن فیلمی شهری در تهران بودم.

مدت کوتاهی پس از سقوط صدام، قبادی طی سفری که به عراق به منظور نمایش فیلم بلند دوم خود، «آوازهای سرزمین مادری‌ام» داشت مجذوب کودکان کردی که می‌بیند می‌شود. کودکانی که بسیارشان توسط زمین‌های مین دچار نقص عضو شده و آثار زخم‌های ناشی از وحشیگری و بی‌رحمی رژیم صدام بر اندامشان دیده می‌شود.
او می‌گوید: وقتی این کودکان را دیدم، مسئله برایم عوض شد. وقتی به ایران برگشتم تا مدتی نمی‌توانستم بخوابم و آن زمان بود که دریافتم چیزی که به دنبالش هستم چیست. در نتیجه پروژه‌ام را متوقف کرده و به عراق رفتم تا این فیلم را بسازم.

او اضافه می‌کند: این فیلم، فیلمی ضد جنگ است و دیدگاه شخصی من از جنگ آمریکا در عراق را به تصویر می‌کشد. فیلم تصاویر واقعی زندگی عراقی‌های امروز را به نمایش می‌گذارد.
این فیلم که در کردستان عراق، تحت حمایت 30 بادی‌گارد و با استفاده از بازیگران غیر حرفه‌ای فیلمبرداری شده است، تصویری متفاوت از آنچه که بیننده‌های غربی در شبکه‌های ماهواره‌ای خبری از عراق دیده‌اند ارائه می‌دهد.

قبادی می گوید: «جورج بوش»، (George W. Bush )، رئیس جمهور آمریکا و صدام تبدیل به سوپر استارهای شبکه‌های ماهواره‌ای شده بودند. فیلم من خلاف آن‌ را نشان می‌دهد. سوپر استارهای فیلم من مردمان و کودکان بودند و صدام و بوش در پس زمینه قرار داشتند.

اولین فیلم بلند و بسیار تحسین برانگیز «زمانی برای مستی اسبها» ، نشانگر توانایی قبادی در بازی گرفتن‌هایی چشمگیر از بازیگران تعلیم ندیدۀ جوان بطوری‌ که هیئت داوران جشنواره‌ها و بینندگان فیلم‌های او را به شدت تحت تأثیر قرارداده بودند.
او ماهها در شمال عراق بسر برد تا کودکانی را برای نقش‌هایی چون پسری 13 ساله که به علت تواناییش در نصب گیرنده برای کانال‌های تلویزیون به منظور دریافت خبرهای جنگ معروف به ستلایت است، پسری بی دست که مین‌ها را با دندان‌هایش خنثی می‌کند و نیز خواهر اسرار آمیز و شبح زده‌اش پیدا کند. او می‌گوید:« اگر شما می‌خواهید که بیننده فیلم شما را باور کند، عناصر صحنه (Location ) و داستان فیلمتان باید واقعی باشد. اگر آن‌ها واقعی نباشند، بازیگران آماتوری که در فیلم‌های من بازی می‌کنند قادر به بازیگری خوب نخواهند بود. آن‌ها به این علت خوب بازی می‌کنند که داستان فیلم داستان واقعی آنهاست و ایشان آن ‌را تجربه کرده‌اند.

قبادی می‌گوید که احساس وظیفه می‌کند به بازیگران جوان کمک کند. بدین گونه است که کودک نابینای 3 ساله‌ای که در فیلم، ستلایت او را از یک زمین مین نجات می‌دهد تحت چندین عمل جراحی چشم به منظور بازگشت بینای‌اش قرار گرفته است. همچنین سوران ابراهیم که در نقش ستلایت بازی می‌کند، به عنوان دستیار کارگردان در پروژۀ بعدی که تحت حمایت قبادی توسط یکی از بازیگران فیلم‌های اولیۀ او ساخته می‌شود کار خواهد کرد.

قبادی، هیجان‌زده از ساخت «لاک‌پشت‌ها هم پرواز می‌کنند» که قرار است از هفتم ژانویه در سینماهای لندن به نمایش درآید هم اکنون مشغول برنامه‌ریزی ساخت فیلم دیگری در عراق می‌باشد و می‌گوید که صنعت سال‌ها خاموش سینمای عراق شروع به بیداری و فعالیت کرده است.

او با توجه به این که این پیشرفت مستلزم زمان است می‌گوید: پروژه‌های فیلم در عراق شروع شده‌اند. سالن‌های سینما که به مدت 30 سال بسته بودند دوباره مشغول به فعالیت گشته‌اند. فیلم‌های ایرانی تنها از دهۀ گذشته است که به بازارجهانی راه یافته‌اند. بنابراین هیچ‌کس نباید از اولین تولیدات سینمای امروز عراق انتظار موقعیتي مشابه با سینمای ایران را داشته باشد.

قبادی که كرد ایرانی است با استفاده ازتجارب خویش و به منظور پشتیبانی از صنعت سینما در عراق، مشغول کمک رسانی برای تأسیس و مجهز ساختن موسسۀ سینمایی در شمال عراق می باشد.





نوشته: پل هيوز (Paul Hughes)
منبع مجلۀ روترز: Reuters
ترجمه: شیرین برق نورد





كد: LR0036