|
نقد «نيمۀ ماه» از ايدرين نيترور، (Adrin Neatrour)
بهمن قبادي فيلمسازي است كه متن فيلمنامههاي خود را در بين مردم جستجو ميكند. او فقط به عنوان يك بيگانه براي ساختن فيلم خود از سختيهاي يك جامعه به ميان آنها نميآيد.
فيلمهايي كه از طريق بيگانهها ساخته شده است به ندرت نتيجه با معنايي دارند. اين فيلمها اكثراً مجموعهاي از عقيدههاي سطحي و تصاوير به هم پيوسته با متنهايي است كه ارتباطي به شخصيتهاي فيلم و مشكلات آنها ندارد. فيلمهايي كه به وسيله كارگردانهاي غيرحرفهاي در جامعهاي ساخته ميشود اصولاً از نگاه كارگردان ساخته شده و حقيقت آن جامعه را نشان نميدهد.
قبادي يك كارگردان كرد است. «نيوهمانگ» فيلم ساده جادهايي راجعبه جامعه كرد و قبادي است. سكانسهايش با موقعيت کردستان آشنايي واقعي دارد و تصاوير این فيلم نه تنها نشاندهندۀ ديد جامعهكرد بلكه ماتريس پيچيدهايي از زندگي آنها است.
فيلم«نيمۀ ماه»نشان دهندۀ تابعيت جامعه كرد با موسيقي است و تنها راجعبه مشكلات آنها صحبت نميكند. اتوبوسي كه در اين فيلم موزيسينها را حمل ميكند وسيلۀ بسيار مناسبي براي ارتباط برقرار كردن ميان مردم و عوامل تاريخي و جغرافيايي كه سرنوشت آنها را تغيير ميدهد ميباشد. در غرب فيلم جادهايي با شخصيتهاي فيلم رابطۀ عميقي برقرار ميكند كه اصولاً به علت موقعيتهاي اجباري در فيلم با خشونت همراه مي
شود.
در غرب ريشۀ این سفر معنوي تمايل گردش به دور محور خود شناسي دارد.
درفيلم «نيوهمانگ» موزيسينهاي مسافر شكي در مورد شخصيت خود در دنيا ندارند. سوالي كه قبادي در این فيلم راجع به مغلوب ساختن مطرح ميكند حق ندادن به دنيا براي مجروح كردن روح انسان ميباشد. درفيلم «نيمۀ ماه» مامو موزيسين سالمند كرد اتوبوس را براي بردن پسرهايش به همراه خود در اين سفر كرايه ميكند. درآغاز اين سفرآنها از کردستان ايران به کردستان عراق براي اجراء كنسرت موسيقي ميروند براي انجام این سفر بايد از مرزهاي غيرواقعي سياسي، مذهبي، فرهنگي و اجتماعي عبور كنند كه نه تنها این سفر را بلكه وجود جامعه كرد و موسيقي آنها را انكار ميكند.
مامو از قبل وقت زيادي را براي گرفتن مجوز و پاسپورتهاي لازم براي اين سفر صرف كرده است. فيلم قبادي فيلم جادهايي است كه حقيقتاً در جاده هم اتفاق مي افتد.
قدرت این فيلم بر پايه پيشرفت موزيسينها با وجود اختلافات مداوم بين آنها و درگيري با دنياهايي كه در آن سفر ميكنند است.
در حقيقت فيلم «نيوهمانگ» ديالوگي با منظره، بافت اجتماعي زندگي، مذهب و با تقسيمات ارزي تابع به جغرافياي سياسي این سرزمین است. منظرههاي اين فيلم بسيار قدرتمند است و پيشنهاد محوشدن فردي به علت وسعت سرزمین كردستان را ميدهد. این سرزمین حضور قدرتمندي دارد و تصاوير این فيلم در عمق محور گفتگوهاي اصلي اين فيلم قرار دارد «نيمۀ ماه» با خورشيد نوراني کردستان ايران آغاز ميگردد و در كوههاي برفي دورنماي تركيه به پايان ميرسد. در سكانسهاي آخر این فيلم تعداد باقيماندۀ محدودي از این گروه موزيسين سعي به عبور از مرزهاي تركيه و عراق مي كنند. سختي و تلاش مامو براي حركت در برف باعث درك عميقتر ما در مورد این صحنه است . اين منظره به زمين تعلق دارد و ما جزئي از آن هستيم . برف ايجادكنندۀ محيط سختي است و در عمق سفيدياش در این فيلم در سراسر ميدان ديد انسان گسترده ميشود و به این علت هر نوع مرجع ديگري را محو ميكند. برف در هنگام غلبه كردن لحظۀ مرگ را كاملاً در آغوش مي گيرد مرگي كه در پايان مورد قبول و حتي قابل استقبال است و نشان دهندۀ وحدت اوليه با زمين بوده كه حس اشتياق و حتي تعلق داشتن براي انسان دارد. اين لحظه نه احساساتي و نه رومانتيك بلكه به سادگي نتيجه يك سري تصميمهاي روحي در موقعيتهايي خاص است. اين منظرهها به يادآورندۀ تاريخي است كه همزمان با حركت اتوبوس شكل ميگيرد. هر منظره جنبههاي تهديد آميزي دارد كه بوسيله مردهاي تفتگ دار كه تأكيد كننده این مرزهاي تخيلي هستند حفاظت شده است.
موضوع اصلي در سراسر فيلم جستجوي استاد مامو براي خوانندۀ زن است. روح اصلي موزيك او از صداي زن الهام مي گيرد و بدون این صدا موزيك او كامل نميباشد. خوانندۀ زن كه مامو امكان آواز خواندن او را با آنها فراهم كرده است به خاطر اتفاقات دنيايي قادر به همراهي با آنها نيست. استاد مامو اعتقاد دارد مرد و زن در هنگام آواز خواندن و با موسيقي در كنار هم به هم مي پيوندند و در لحظه ساز زدن و برنامه اجراءكردن ارتباط كامل با همديگر برقرار ميكنند.
استاد مامو و همراهانش براي گذر از مرز ايران و تركيه بايد از راههاي پرپيچ و خم و ممنوع عبور كنند. اين گروه موزيسين پس از رسيدن به روستايي براي صرف چاي و صحبت با مردم از اتوبوس پياده ميشوند.
بسيار مشخص است كه مردم این روستا پير و سالمند هستند. و زن ها چه جوان و چه پير غايب بوده و مردهاي جوان آنها آنجا نيستند. مثل اینكه نيرويي آنها را جمع كرده و به جاي ديگري برده است و این سرزمین از حضور مردمش خالي است.
اتوبوس در این راه پيچيده به نقطههاي بازرسي و با موانع جادهاي روبرو ميشود كه استاد مامو و همراهانش بايد این مشكلات را پشت سر بگذرانند.
شخصيت درست قبادي و موزيسينهاي او باعث تاكيد موجوديت روح انسان در اين فيلم است. «نيمۀ ماه» فقط يك فيلم خوب جادهايي نيست این فيلمي است كه تأكيد كننده ايمان به روح و ديد انسان است. موزيك در این فيلم بسيار عالي است و درخودش نيرويي ايجاد ميكند كه به او مقام مركزي در دنيا ميدهد و ميتواند با ظلم، مرگ و خست روح مبارزه كند. همه چیز در حال تحول است اما موسيقي مثل سرزمیني پايدار خواهد ماند.
نويسنده: ايدرين نيترور، (Adrin Neatrour)
مترجم: نازنين گنجوي
2007
كد:NR0021
|
